Vì sao thói quen số giữa cha mẹ và con khác nhau?

Vì vậy, cùng một thiết bị như điện thoại thông minh có thể mang ý nghĩa khác nhau với từng thế hệ. Với cha mẹ, thiết bị số thường được nhìn nhận như công cụ phục vụ liên lạc, công việc hoặc giải quyết nhu cầu cụ thể. Với con cái, thiết bị số còn là không gian để học tập, giải trí, kết nối bạn bè và thể hiện bản thân

Khác biệt về bối cảnh tiếp xúc công nghệ tạo nên khoảng cách số giữa các thế hệ

Một trong những nguyên nhân chính tạo ra khác biệt thói quen số giữa cha mẹ và con là thời điểm mỗi thế hệ tiếp xúc với công nghệ

Cha mẹ thuộc nhóm người phải thích nghi với sự xuất hiện của Internet, điện thoại thông minh và mạng xã hội. Quá trình sử dụng công nghệ của họ thường diễn ra theo hướng học cách dùng thiết bị để phục vụ những nhu cầu đã có sẵn

Ngược lại, nhiều người trẻ lớn lên trong môi trường mà công nghệ số đã hiện diện từ đầu. Đối với họ:

·         Điện thoại thông minh là công cụ giao tiếp hằng ngày

·         Mạng xã hội là một phần của hoạt động xã hội

·         Nội dung trực tuyến là nguồn học tập và giải trí quen thuộc

·         Việc chuyển đổi giữa các nền tảng số diễn ra tự nhiên hơn

Sự khác biệt này tạo ra khoảng cách trong tốc độ thích nghi, cách đánh giá rủi ro và mức độ phụ thuộc vào thiết bị số

Cha mẹ và con cái có mục đích sử dụng thiết bị số khác nhau

Khác biệt thói quen số giữa cha mẹ và con còn đến từ mục đích sử dụng công nghệ

Cha mẹ thường ưu tiên các hoạt động có tính chức năng như:

·         Gọi điện và nhắn tin

·         Tra cứu thông tin

·         Làm việc trực tuyến

·         Quản lý tài chính hoặc công việc cá nhân

Trong khi đó, con cái thường sử dụng thiết bị số cho nhiều mục đích kết hợp:

·         Giao tiếp với bạn bè

·         Xem nội dung giải trí

·         Học tập qua nền tảng trực tuyến

·         Tham gia cộng đồng số

·         Sáng tạo và chia sẻ nội dung

Điều này khiến cùng một hành vi có thể được hai thế hệ đánh giá khác nhau. Ví dụ, cha mẹ có thể xem việc dành nhiều thời gian trên mạng xã hội là lãng phí thời gian, trong khi con cái có thể xem đó là một hình thức kết nối xã hội hoặc cập nhật thông tin

Sự khác nhau trong cách nhìn nhận giá trị và rủi ro của môi trường số

Cha mẹ và con cái không chỉ khác nhau về cách dùng thiết bị mà còn khác nhau trong cách đánh giá tác động của công nghệ

Cha mẹ thường chú ý nhiều hơn đến các rủi ro như:

·         Nội dung không phù hợp

·         Mất quyền riêng tư

·         Lừa đảo trực tuyến

·         Việc sử dụng thiết bị quá mức

Đây là góc nhìn hình thành từ vai trò bảo vệ và kinh nghiệm sống của người trưởng thành

Trong khi đó, con cái thường tập trung nhiều hơn vào lợi ích trực tiếp của công nghệ:

·         Kết nối nhanh hơn với bạn bè

·         Tiếp cận kiến thức mới

·         Tham gia các hoạt động trực tuyến

·         Khám phá sở thích cá nhân

Sự khác biệt này có thể tạo ra xung đột khi cha mẹ nhìn thiết bị số chủ yếu qua góc độ kiểm soát rủi ro, còn con cái nhìn thiết bị số qua góc độ cơ hội và trải nghiệm

Kỹ năng số được hình thành từ những con đường khác nhau

Một nguyên nhân quan trọng khác là cách hai thế hệ học sử dụng công nghệ không giống nhau

Cha mẹ thường học công nghệ thông qua:

·         Hướng dẫn trực tiếp

·         Nhu cầu công việc

·         Kinh nghiệm sử dụng thực tế

·         Việc giải quyết từng vấn đề cụ thể

Con cái thường phát triển kỹ năng số thông qua:

·         Tự khám phá nền tảng mới

·         Học từ bạn bè

·         Quan sát cộng đồng trực tuyến

·         Thử nghiệm nhiều công cụ khác nhau

Điều này không có nghĩa thế hệ trẻ luôn có kỹ năng số tốt hơn ở mọi khía cạnh. Người trẻ có thể thành thạo thao tác trên nền tảng mới nhưng vẫn cần được hướng dẫn về tư duy đánh giá thông tin, bảo mật dữ liệu và quản lý thời gian trực tuyến

Sự khác biệt thói quen số cần được nhìn nhận như khác biệt về trải nghiệm

Khoảng cách số giữa cha mẹ và con cái thường không chỉ là vấn đề ai sử dụng công nghệ nhiều hơn hoặc thành thạo hơn. Bản chất của khác biệt nằm ở việc mỗi thế hệ có một trải nghiệm hình thành với công nghệ khác nhau

Cha mẹ thường tiếp cận công nghệ từ nhu cầu thích nghi với sự thay đổi. Con cái thường tiếp cận công nghệ như một phần của môi trường sống

Vì vậy, việc xây dựng mối quan hệ lành mạnh với thiết bị số cần dựa trên sự hiểu biết hai chiều:

·         Cha mẹ cần hiểu công nghệ có vai trò xã hội và học tập đối với con

·         Con cái cần hiểu những lo ngại của cha mẹ về an toàn và cân bằng số

·         Cả hai bên cần thống nhất nguyên tắc sử dụng phù hợp thay vì chỉ tập trung vào việc kiểm soát

Sự khác biệt thói quen số giữa cha mẹ và con hình thành từ sự khác nhau về thế hệ, môi trường tiếp xúc công nghệ, mục đích sử dụng, kỹ năng số và cách đánh giá lợi ích cũng như rủi ro của môi trường trực tuyến. Hiểu được nguyên nhân của khác biệt này giúp gia đình xây dựng cách sử dụng thiết bị số cân bằng và hiệu quả hơn