Lấn chiếm vỉa hè là gì? Quy định lấn chiếm vỉa hè theo Nghị định 168 năm 2024

Lấn chiếm vỉa hè là gì theo quy định pháp luật

Khái niệm lấn chiếm vỉa hè dưới góc độ pháp lý

Theo pháp luật Việt Nam, lấn chiếm vỉa hè được hiểu là hành vi cá nhân hoặc tổ chức tự ý sử dụng phần vỉa hè, hè phố – vốn dành cho người đi bộ và hạ tầng giao thông – vào mục đích riêng, khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoặc sử dụng không đúng nội dung được cho phép. Hành vi này làm thay đổi hiện trạng sử dụng không gian công cộng và bị xem là vi phạm trật tự an toàn giao thông, trật tự đô thị.

Mục đích sử dụng vỉa hè theo quy định của Nhà nước

Vỉa hè là bộ phận của kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, có chức năng chính là:

• Phục vụ người đi bộ.
• Bảo đảm an toàn giao thông, mỹ quan đô thị.
• Là không gian công cộng do Nhà nước quản lý.

Pháp luật chỉ cho phép sử dụng vỉa hè vào các mục đích khác trong những trường hợp đặc biệt, có quy hoạch, phạm vi, thời gian và điều kiện cụ thể, kèm theo sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.

Vì sao lấn chiếm vỉa hè bị coi là hành vi vi phạm

Hành vi lấn chiếm vỉa hè bị xử lý vì:

• Xâm phạm quyền đi lại hợp pháp của người đi bộ.
• Gây cản trở, mất an toàn giao thông.
• Làm mất trật tự, mỹ quan đô thị.
• Tạo tiền lệ xấu trong việc sử dụng không gian công cộng.

Do đó, pháp luật coi đây là hành vi vi phạm hành chính và quy định rõ chế tài xử phạt.

Các hành vi bị xem là lấn chiếm vỉa hè phổ biến hiện nay

Bày bán hàng hóa, kinh doanh trên vỉa hè trái phép

Một trong những hành vi phổ biến nhất là bày bán hàng rong, mở quán ăn, quán nước, đặt bàn ghế trên vỉa hè khi không được phép. Dù mang tính mưu sinh, nhưng nếu không thuộc khu vực được cho phép thì vẫn bị xác định là lấn chiếm vỉa hè.

Đặt vật dụng, mái che, biển quảng cáo chiếm vỉa hè

Việc đặt chậu cây, kệ hàng, biển hiệu, mái che di động, vật liệu xây dựng… trên vỉa hè làm thu hẹp lối đi bộ cũng được xem là hành vi chiếm dụng vỉa hè trái phép, kể cả khi đặt trước cửa nhà mình.

Đỗ xe, giữ xe trên vỉa hè không đúng quy định

Đỗ xe máy, ô tô trên vỉa hè không đúng nơi được phép, hoặc tổ chức trông giữ xe trái phép trên vỉa hè đều là hành vi lấn chiếm vỉa hè. Chỉ những khu vực có biển báo hoặc được cơ quan chức năng cho phép mới được sử dụng vỉa hè để đỗ xe.

Quy định xử phạt lấn chiếm vỉa hè theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Nghị định 168

Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, trong đó bao gồm các hành vi sử dụng trái phép vỉa hè, lòng đường. Đối tượng áp dụng là cá nhân và tổ chức có hành vi vi phạm trên lãnh thổ Việt Nam.

Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính về vỉa hè, lòng đường

Việc xử phạt lấn chiếm vỉa hè được thực hiện theo các nguyên tắc:

• Mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt một lần.
• Mức phạt căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm.
• Cá nhân và tổ chức bị xử phạt khác nhau, trong đó tổ chức chịu mức phạt cao hơn.
• Ngoài phạt tiền, có thể áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Điểm mới đáng chú ý của Nghị định 168 so với quy định trước đây

So với các nghị định cũ, Nghị định 168 có xu hướng:

• Làm rõ hơn trách nhiệm của cá nhân và tổ chức vi phạm.
• Quy định cụ thể hơn các hành vi chiếm dụng vỉa hè, lòng đường.
• Tăng tính răn đe thông qua mức phạt và biện pháp buộc khôi phục hiện trạng, góp phần lập lại trật tự đô thị.

Mức phạt lấn chiếm vỉa hè đối với cá nhân và tổ chức

Mức phạt tiền đối với cá nhân vi phạm

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, cá nhân có hành vi lấn chiếm vỉa hè có thể bị xử phạt bằng tiền tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Các hành vi như bày bán hàng hóa, đặt vật dụng trên vỉa hè, sử dụng vỉa hè trái phép đều thuộc diện bị xử phạt hành chính, kể cả khi vi phạm với quy mô nhỏ.

Mức phạt tiền đối với tổ chức vi phạm

Đối với tổ chức, mức phạt tiền thường cao gấp hai lần mức phạt áp dụng cho cá nhân đối với cùng một hành vi vi phạm. Quy định này nhằm tăng tính răn đe và yêu cầu các tổ chức, hộ kinh doanh phải tuân thủ nghiêm các quy định về quản lý và sử dụng vỉa hè.

Trường hợp vi phạm nhiều lần hoặc vi phạm nghiêm trọng

Nếu hành vi lấn chiếm vỉa hè diễn ra nhiều lần, kéo dài hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự an toàn giao thông, người vi phạm có thể bị áp dụng mức phạt cao hơn trong khung xử phạt, kèm theo các biện pháp bổ sung theo quy định của pháp luật.

Các biện pháp khắc phục hậu quả khi lấn chiếm vỉa hè

Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của vỉa hè

Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của vỉa hè, hè phố. Điều này nhằm đảm bảo vỉa hè được trả lại đúng công năng phục vụ người đi bộ và giao thông đô thị.

Buộc tháo dỡ công trình, vật dụng lấn chiếm

Các vật dụng, công trình tạm thời như mái che, kệ hàng, biển quảng cáo, vật liệu xây dựng đặt trái phép trên vỉa hè có thể bị yêu cầu tháo dỡ hoặc di dời. Trường hợp không tự nguyện chấp hành, cơ quan chức năng có quyền tổ chức cưỡng chế theo quy định.

Trách nhiệm chấp hành quyết định xử phạt

Cá nhân, tổ chức vi phạm có trách nhiệm chấp hành đầy đủ quyết định xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả trong thời hạn quy định. Việc không chấp hành có thể dẫn đến các biện pháp cưỡng chế thi hành hành chính.

Khi nào được phép sử dụng tạm thời vỉa hè đúng quy định

Các trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép

Pháp luật cho phép sử dụng tạm thời vỉa hè trong một số trường hợp nhất định như phục vụ thi công công trình, tổ chức sự kiện, trông giữ xe theo quy hoạch hoặc mục đích công cộng khác, nhưng phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Điều kiện và phạm vi sử dụng vỉa hè tạm thời

Việc sử dụng tạm thời vỉa hè phải tuân thủ các điều kiện cụ thể về:

• Phạm vi diện tích được sử dụng.
• Thời gian sử dụng.
• Biện pháp đảm bảo an toàn cho người đi bộ và giao thông.

Mọi hành vi sử dụng vượt quá phạm vi hoặc sai mục đích cho phép đều bị coi là vi phạm.

Hậu quả pháp lý nếu sử dụng sai nội dung được cấp phép

Trường hợp được phép sử dụng vỉa hè nhưng sử dụng không đúng nội dung, thời gian hoặc diện tích đã được chấp thuận thì vẫn bị xử phạt như hành vi lấn chiếm vỉa hè trái phép.

Người dân cần lưu ý gì để không vi phạm lấn chiếm vỉa hè

Những hành vi nên tránh trong sinh hoạt và kinh doanh hằng ngày

Người dân và hộ kinh doanh cần tránh các hành vi như đặt vật dụng ra vỉa hè, buôn bán tràn lan, để xe không đúng nơi quy định hoặc chiếm dụng vỉa hè làm không gian riêng, dù chỉ trong thời gian ngắn.

Cách kiểm tra khu vực vỉa hè có được phép sử dụng hay không

Trước khi sử dụng vỉa hè vào bất kỳ mục đích nào, người dân nên:

• Kiểm tra biển báo, quy hoạch tại khu vực.
• Hỏi ý kiến chính quyền địa phương hoặc cơ quan quản lý đô thị.
• Không tự ý sử dụng khi chưa có sự cho phép rõ ràng.

Vai trò của người dân trong việc giữ gìn trật tự đô thị

Việc chấp hành đúng quy định về sử dụng vỉa hè không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn góp phần xây dựng môi trường đô thị văn minh, an toàn và đảm bảo quyền lợi chung của cộng đồng.

Lấn chiếm vỉa hè là hành vi sử dụng trái phép không gian công cộng, ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự và an toàn giao thông đô thị. Việc nắm rõ lấn chiếm vỉa hè là gì và các quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP giúp người dân chủ động phòng tránh vi phạm. Tuân thủ đúng pháp luật cũng là cách góp phần xây dựng đô thị văn minh, an toàn.